Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Primary Question

Term Session Sitting Sector Ministry Qn No Date
2015-2020 Session 7 Sitting 41 Industries and Trade Viwanda na Biashara 337 2017-06-05

Name

Hassan Elias Masala

Sex

Male

Party

CCM

Constituent

Nachingwea

Primary Question

MHE. HASSAN E. MASALA aliuliza:-
Huko Nachingwea kulikuwa na viwanda viwili vya kukamua ufuta na korosho ambavyo vimebinafsishwa kwa muda mrefu lakini wawekezaji hawajaviendeleza hadi sasa hivyo kupunguza ajira na mzunguko wa fedha:-
(a) Je, Serikali ina mpango gani juu ya wawekezaji waliopewa viwanda hivyo viwili?
(b) Kama wawekezaji hao wameshindwa kuendeleza viwanda hivyo, je, Serikali ina mpango gani na viwanda hivyo hasa ikizingatiwa kuwa Serikali ya Awamu ya Tano imeonesha nia ya kufufua viwanda nchini?

Name

Charles John Mwijage

Sex

Male

Party

CCM

Constituent

Muleba Kaskazini

Answer

WAZIRI WA VIWANDA, BIASHARA NA UWEKEZAJI alijibu:-
Mheshimiwa Spika, napenda kujibu swali la Mheshimiwa Hassan Elias Masala, Mbunge wa Nachingwea, lenye sehemu (a) na (b), kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Spika, ni azma ya Serikali kuona kuwa viwanda vyote vilivyobinafsishwa vinafanya kazi na kuchangia katika uchumi kupitia uongezaji thamani mazao ya kilimo, ajira na mapato ya Serikali. Katika kutekeleza azma hiyo, juhudi zimefanyika kuhamasisha wawekezaji ili kufufua viwanda vilivyobinafsishwa ambavyo havifanyi kazi.
Mheshimiwa Spika, kwa upande wa Kiwanda cha Kubangua Korosho cha Nachingwea, mafanikio yaliyopatikana kiwanda hicho kiliingia makubaliano ya awali (MoU) na Kampuni ya Sunshine Industry ya China mwezi Machi, 2017 ya kufufua kiwanda husika kwa utaratibu wa kujenga, kukimiliki, kuendesha na kuhamisha (Build Own Operate and Transfer). Usimikaji mitambo unaendelea na uzalishaji unatarajiwa kuanza mwezi Septemba 2017.
Mheshimiwa Spika, kiwanda cha kukamua ufuta au Kiwanda cha Mafuta ya Ilulu Nachingwea kilianza uzalishaji mwaka 1989 na mwaka mmoja baadaye kilisimamisha uzalishaji hadi kilipo binafsishwa kupitia ufilisi tarehe 14 Mei, 1997 kwa Kampuni ya Murzah Oil Mills iliyokuwa inamilikiwa na Marehemu Abbas Gulamali. Hati miliki ya Kiwanda alikabidhiwa mnunuzi mwaka 1999. Kufariki kwa Mheshimiwa Gulamali kuliathiri sana juhudi za kufufua kiwanda hicho.
Mheshimiwa Spika, hata hivyo zoezi la ukarabati mitambo ili kuendelea na uzalishaji wa mafuta ya kula lilishindikana kutokana na uchakavu wa mitambo. Hivyo, mwaka 2009 familia ya marehemu Gulamali ilibadilisha shughuli ambapo kwa kushirikiana na Kampuni ya JAKAS Cashewnuts Factory ya Mtwara ilianza kubangua korosho hadi mwaka 2014 ubanguaji uliposimama kutokana na matatizo mbalimbali yakiwepo kujiondoa kwa Kampuni ya Olam kwenye shughuli za ubanguaji na biashara ya korosho kwa vile ndiyo ilikuwa ikigharamia shughuli za ubanguaji na kununua korosho zilizokuwa zikibanguliwa.
Mheshimiwa Spika, Serikali imeipa Ofisi ya Msajili wa Hazina maelekezo ya kuchambua Mkataba wa Mauzo ya mali ya Kiwanda cha Mafuta ya Ilulu kwa Kampuni ya Murzah Oil Mills na kujadiliana na familia ya Marehemu Gulamali ili kukubaliana jinsi ya kuhakikisha mali za kiwanda hicho zinatumika kuchangia katika uchumi kupitia ajira na mapato ya Serikali. Ofisi ya Msajili wa Hazina inaendelea na jukumu hilo.